Vừa qua vào ngày 10/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Phòng, chống ma tuý (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ 01/7/2026. Việc này đã tạo một hành lang pháp lý mới sắc bén hơn, nhân văn hơn vì một Việt Nam không ma tuý.
Thời gian qua, tình hình ma tuý vẫn diễn biến hết sức phức tạp, các đối tượng đã có nhiều thủ đoạn khác nhau, lợi dụng lỗ hổng của pháp luật để “lách luật”. Từ đó đã để lại nhiều hệ lụy cho xã hội, nhiều vụ thảm án do kẻ “ngáo đá” gây ra, làm nhiều gia đình tan nát chỉ vì ma túy.
Luật phòng chống ma túy sửa đổi bổ sung năm 2025, kỳ vọng sẽ giải quyết được những vấn đề còn tồn tại của Luật hiện hành, để giúp hoàn thiện cơ sở pháp lý trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm ma túy, giải quyết những khó khăn, vướng mắc xuất phát từ thực tiễn công tác quản lý Nhà nước về cai nghiện ma túy và công tác quản lý sau cai nghiện ma túy.
- Những lỗ hổng trong pháp luật hiện nay, khiến tội phạm ma tuý lợi dụng để “lách luật”.
– Thứ nhất, hiện nay Pháp luật Việt Nam có quy định các danh mục chất ma túy và tiền chất, tuy nhiên, thực tế các đối tượng có thể thay thế nhiều loại tiền chất khác nhau không nằm trong danh mục để điều chế, sản xuất chất ma túy. Vì vậy, sẽ rất khó khăn cho việc xử lý tội phạm của cơ quan có thẩm quyền.
– Thứ hai, đối với công tác quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, cơ quan công an gặp nhiều khó khăn trong hoạt động xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể của người sử dụng chất ma túy, các đối tượng thường không chấp hành, trong khi đó quy định của pháp luật thì không được cưỡng chế, không có tính răn đe, làm giảm tính nghiêm minh của xã hội.
– Thứ ba, Tội phạm ma túy triệt để lợi dụng thành tựu cuộc cách mạng công nghệ 4.0 để hoạt động với thủ đoạn tinh vi, nhất là các phương tiện thông tin, liên lạc hiện đại khiến cho tình hình tội phạm về ma túy vẫn diễn biến hết sức phức tạp, trên tất cả các tuyến biên giới đường bộ và tuyến đường biển, đường hàng không, khiến cơ quan chức năng khó để phát hiện.
– Thứ tư, trước đây, hành vi sử dụng trái phép chất ma túy chỉ bị xử lý hành chính bằng hình thức cảnh cáo, phạt tiền hoặc đưa đi cai nghiện bắt buộc. Các biện pháp xử lý này chưa đủ sức răn đe, để làm giảm mức độ “cầu” đối với chất ma túy của các đối tượng. Từ việc giảm mức độ “cầu” thì sẽ giảm nguồn “cung” đối với loại tội phạm về ma túy này.
Liên quan đến nội dung này, Luật sư Nguyễn Hữu Giang – Giám đốc Công ty luật TNHH Nguyễn Giang Vina đã có buổi trả lời phòng vấn với kênh Truyền hình VTV8.
- Một số điểm mới của Luật Phòng chống, ma tuý sửa đổi, bổ sung năm 2025
– Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi) đã có sửa đổi, bổ sung quy định để quản lý chặt chẽ người sử dụng trái phép chất ma túy và người nghiện ma túy cụ thể: người sử dụng trái phép chất ma túy bị lập danh sách và được quản lý, theo dõi, hỗ trợ… trong thời hạn 1 năm bởi Ủy ban nhân dân cấp xã. Quy định rõ việc quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy không phải là biện pháp xử lý vi phạm hành chính tại Điều 23; người nghiện ma túy trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế mà bị phát hiện sử dụng trái phép chất ma túy thì bị áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc tại Điều 32; người hoàn thành cai nghiện ma túy (tự nguyện, bắt buộc), người hoàn thành điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế phải chịu sự quản lý sau cai nghiện ma túy tại nơi cư trú; người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên, trong thời hạn chịu sự quản lý sau cai nghiện ma túy mà tái nghiện thì bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.
– Luật bổ sung quy định các trường hợp phải xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể và xác định tình trạng nghiện ma túy nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công tác phân loại, quản lý đối tượng và việc áp dụng các biện pháp quản lý, cai nghiện phù hợp.
– Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi) quy định, bổ sung quy định cho phép người lần đầu được xác định là nghiện ma túy có quyền lựa chọn biện pháp cai nghiện ma túy phù hợp (hoặc cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế) tại Điều 27.
– Bổ sung quy định nhằm linh hoạt hơn khi lựa chọn biện pháp cai nghiện ma túy có thể thực hiện tại cơ sở cai nghiện ma túy công lập hoặc tại cơ sở cai nghiện ma túy tự nguyện tại Điều 31, 35.
– Bổ sung các quy định nhằm nâng cao tính khả thi, hiệu quả của các biện pháp cai nghiện ma túy thông qua việc quy định rõ các giai đoạn của quy trình cai nghiện ma túy tại Điều 29; quyền và trách nhiệm của cơ sở cai nghiện ma túy, tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình và cộng đồng tại Điều 35, 36 và chính sách của Nhà nước hỗ trợ kinh phí cai nghiện ma túy tự nguyện tại khoản 3 Điều 30.
– Quy định cho phép cơ sở cai nghiện ma túy, tổ chức, cá nhân đủ điều kiện theo quy định của Luật này được cung cấp dịch vụ cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng nhằm góp phần hỗ trợ, khắc phục hạn chế của công tác này thời gian qua tại khoản 7 Điều 30.
– Đồng thời, tại Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi bổ sung năm 2025 cũng đã bổ sung thêm “Tội sử dụng trái phép chất ma túy” tại Điều 256a Bộ luật hình sự, đã quy định trách nhiệm hình sự đối với người sử dụng trái phép chất ma túy, với hình phạt cao nhất lên đến 05 năm tù, mà không chỉ còn là xử phạt vi phạm hành chính như trước đây.
